Geleneksel süslemelerde, duvarlarda o küçük beyaz çerçevelerin içerisinde gördüğümüz, hatta ‘’ben bunu yaparım yaa. Ne var ki bunda?’’ diye içimizden söylendiğimiz ‘’ebru’’ sanatını, sizlere tüm detaylarıyla aktarmak istiyorum. Okuduktan sonra bakalım aynı şeyleri tekrar düşünecek miyiz?
Öncelikle ebrunun tarihçesinden kısaca bahsetmek istiyorum. Ebru ismi dilimize, Farsça bir kelime olan ‘’ebri’’ isminden gelmiştir. Anlamı ise ‘’bulut’’ demektir. Bu sanatın ilk kim tarafından nerede ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Tarihe geçmiş en eski el yazma eseri Süleymaniye kütüphanesinde bulunan ‘’Tertib-i Risale-i Ebri’’ eseridir. Ebru sanatı genellikle kitap süslemede, hat levhalarında kullanılır deyip bu konuyu kapatıyorum.

’Tertib-i Risale-i Ebri’’

Gelelim asıl meselemize. Ebru nasıl yapılır?
Öncelikle malzemelerinden bahsetmek istiyorum, ki malzemeler düşündüğünüz gibi değillll….
-Ebru boyası
-Kitre
-Öd
-Kâğıt
-Tekne
-Tarak
-Kavanoz
-Fırça
Bu liste uzar gider. Fakat temel malzemeler bunlardır. Eee ne var bunlarda? Dediğinizi duyar gibiyim. Malzeme listesindeki her şeyden tek tek bahsedeceğim.
Ebru boyası, genellikle topraktan elde ediliyor. Gidip herhangi bir kırtasiyeden ebru boyası diye aldığınız boyayla aynı sonucu elde edemezsiniz. Kitre dediğimiz malzeme ise geven otu. Su ile karıştırılıp kıvama gelmesi için haftalarca bekletiliyor. Böylece ebru suyu daha yoğun oluyor ve boyalar yüzeyde kalıyor. Öd. Tanıdık geldi değil mi? Boyaların içine karıştırılan bu madde sığır ödü. O yüzden ebru yaparken ortamı kurban bayramı havası sarar. Bu sizi korkutmasın. Çıkan sonuçları görünce eminim koku bile umurunuzda olmayacak. Kâğıt, 80 gram ve emici özelliğe sahip olmalıdır. Daha ağır gramajda kâğıt kullanırsanız, kâğıdınız teknenin altına gömülür gider. Tekne dediğimiz şey ise kâğıdınızın boyutuyla aynı oranda olmalıdır. Tarak tercih meselesidir. Taraklı ebru yapacaksanız, kullanılması muhtemeldir. Kavanoz, boya ile sığır ödünü karıştırmak için kullanılır. Fırça ise at kılından ve gül dalından yapılan özel ebru fırçası olmalıdır.

Ebru çeşitlerinden bahsetmek gerekirse;

-Battal ebru
Battal ebru, diğer ebruların babasıdır diyebiliriz. Hangi çeşit ebruyu yapacaksak yapalım, o battal ebru atılır. 3 veya daha fazla rengin eşit miktarda üst üste atılmasıyla oluşur.

-Gelgit ebru
Battal ebrumuzu attık. Elimize ‘’biz’’ denilen ince (örgü tığı gibi düşünebilirsiniz) malzememizi alıp, yukarıdan aşağıya, sağdan sola hareketlerle gelgit ebrusunu oluşturabilirsiniz.

-Şal ebru
Battal ebru attık. Üzerine gelgit yaptık. Bir de köşelerden tutup ‘’S’’ harfine benzer şekiller çizersek, ortaya çıkacak olan ebru; şal ebru olur.

-Serpmeli ebru
Yukarıda bahsettiğimiz bütün ebruları yaptık. Üzerine öd malzemesi daha az olan boyalarla küçük küçük atışlar yaptığımız zaman serpmeli ebru elde edebiliriz.

-Somaki ebru

Somaki ebru yapmak için yukarıda verdiğim bilgileri unutun. Yapmanız gereken, fırçayı boyadan daha çok arındırıp, tekne yüzeyine minik atışlar yapmak. Üst üste farklı renklerde yaptığınız zaman, somaki ebrunuz hazır olacaktır.
-Neftli ebru

Bu ebru çeşidinde, boyanın içine öd yerine terebentin koyuyoruz. Böylece ebru yüzeyinde boşluklar oluşuyor.

-Taraklı ebru

Gelgit ebru yaptıktan sonra, ince dişlileri olan ebru tarağı ile yukarıdan aşağıya şöyle bir çektiğimiz zaman taraklı ebruyu elde edebiliriz.
-Bülbül yuvası

Gelgit veya taraklı ebru üzerine minik yuvarlaklar çizilerek elde edilen ebru çeşididir.
-Kumlu ebru

Boya olarak lahor çividi kullanılan ebru çeşididir. Tekneye yakın yüzeye bız ile küçük noktalar bırakıp dağılmasını izlemelisiniz.

-Yazılı ebru

Tahmin edersiniz ki herhangi bir ebru çeşidinin üzerine yazı yazmak ile oluşan bir ebru çeşididir.

-Akkase ebru

Bir kâğıdın farklı yerlerine alınan, farklı ebrulardan oluşan bir ebru çeşididir. Çok karışık bir cümle oldu sanki bu… Diyelim ki kâğıdın zeminine hafif ebru yapıp aldınız. Üzerine maskeleme yöntemi ile farklı bir ebru aldığınız zaman bu Akkase ebru olur. Üzerine hat sanatı da yapılabilir.

-Hafif ebru

Daha sulu ve daha fazla öd kullanılan boyalar ile yapılan ebru çalışmasıdır.
-Hatip ebrusu

Suyun yüzeyine belirli aralıklarla biz yardımı ile noktalar bırakılır. Noktalar büyüdükçe ortalarına başka renklerle derken, üst üste uygulamalar yapılır. Daha sonra ne ile şekil vermek isterseniz, size kalmış…
-Çiçekli ebru

Hepimizin hâkim olduğu bir ebru çeşidi ile konuyu kapatıyorum. Kâğıdımıza her hangi bir ebru çeşidini aldık diyelim. Ki bu hafif ebru olabilir. Üzerine bız yardımı ile noktalar koyup, çiçek deseni oluşturup aynı kâğıdın üzerine alıyoruz. İşte bu kadar…


Veeee son olarak; geçenlerde sosyal medya üzerinden gördüğüm bir videoyu sizlerle paylaşmak istiyorum. Garip Ay isimli ebru sanatçısı, Van Gogh’un eserlerini ebru ile icra ediyor. Kalbimden vuruldum…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir